Khi nói đến quản lý công ty là nói về các trung tâm hay cơ cấu quyền lực ở đó. Việc ấn định quyền hành là do người sáng lập công ty quyết định. Dựa trên quy định pháp luật, những người sáng lập ấy đã sắp xếp người quản lý theo chức năng, nhiệm vụ trong các bộ phận, điều hành Doanh nghiệp theo ý của họ, mục đích là để doanh nghiệp được vận hành trơn tru và không bị cản trở. Tuỳ tính chất và quy mô cũng như định hướng của doanh nghiệp mà bố trí các cấp độ quản lý khác nhau. 

Theo luật doanh nghiệp năm 2020 (khoản 24, Điều 4) thì người quản lý doanh nghiệp đối với Công ty cổ phần gồm: Chủ tịch Hội đồng quản trị, thành viên hội đồng quản trị, giám đốc hoặc tổng giám đốc và cá nhân giữ chức danh quản lý khác theo quy định tại Điều lệ công ty.

Pháp luật đã quy định mặc nhiên, người quản lý doanh nghiệp công ty cổ phần là Chủ tịch hội đồng quản trị, thành viên hội đồng quản trị, giám đốc hoặc tổng giám đốc. Riêng, đối với những chức danh quản lý khác thì luật mở để doanh nghiệp ấn định và được quy định trong Điều lệ công ty. 

Như vậy, về cơ bản, một cá nhân để được coi là người quản lý cần đáp ứng hai điều kiện cơ bản là (i) giữ chức danh quản lý trong công ty và (ii) có thẩm quyền nhân danh công ty ký kết hợp đồng hoặc giao dịch của công ty theo quy định tại Điều lệ công ty. 

Vậy, Ai là người có thẩm quyền Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức đối với người quản lý Công ty cổ phần này? 

• Đối với chức danh Thành viên Hội đồng quản trị. Căn cứ quy định tại điểm c, khoản 2, Điều 138, Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định thì Đại hội đồng cổ đông có quyền “Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm thành viên Hội đồng quản trị…”

Như vậy, đối với chức danh Thành viên Hội đồng quản trị thì do Đại hội đồng cổ đông, nghĩa là tất cả các cổ đông có quyền biểu quyết bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm

• Đối với chức danh Chủ tịch Hội đồng quản trị. Căn cứ khoản 1, Điều 156, Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định thì: “Chủ tịch Hội đồng quản trị do Hội đồng quản trị bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm trong số các thành viên Hội đồng quản trị “

• Đối với chức danh giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Căn cứ theo điểm i, khoản 2, Điều 153 Luật doanh nghiệp 2020 quy định thì: Hội đồng quản trị có quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, ký kết hợp đồng đối với giám đốc hoặc tổng giám đốc của Công ty. 

• Đối với chức danh quản lý quan trọng khác: Căn cứ theo điểm i, khoản 2, Điều 153 Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định thì: Chức danh quản lý quan trọng khác do Điều lệ công ty quy định thuộc thẩm quyền của Hội đồng quản trị quản lý thì Hội đồng quản trị cũng có quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, ký kết hợp đồng lao động, ký chấm dứt hợp đồng lao động. 

• Đối với chức danh quản lý khác trong Công ty (Ngoài chức danh thuộc thẩm quyền của Hội đồng quản trị quản lý). Căn cứ vào điểm d, khoản 3, Điều 162 thì các chức danh này sẽ do Giám đốc hoặc tổng giám đốc bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm, cách chức. 

Như vậy, trong công ty cổ phần không phải người nào tham gia quản lý cũng được coi là “người quản lý” theo Luật doanh nghiệp năm 2020. Các phó (tổng) giám đốc, kế toán trưởng, giám đốc bộ phận, hoặc trưởng phòng trực tiếp điều hành hoạt động của công ty nhưng không được xem là người quản lý theo Luật doanh nghiệp 2020 trừ khi Điều lệ quy định họ là người có thẩm quyền nhân danh công ty ký kết Hợp đồng hoặc giao dịch của công ty. Trách nhiệm theo luật của người quản lý không áp dụng cho những người quản lý khác này. Có rất nhiều văn bản pháp lý khác (như điều lệ, hợp đồng lao động, quy chế quản lý nội bộ, vv.) điều chỉnh trách nhiệm của các cá nhân này và họ vẫn có trách nhiệm đối với công ty và các thành viên hoặc cổ đông trên cơ sở hợp đồng hoặc một cơ sở pháp lý khác. 

Ngoài các chức danh được coi là người quản lý theo quy định tại Luật doanh nghiệp năm 2020, mọi chức danh quản lý được điều lệ quy định có thẩm quyền nhân danh công ty ký kết hợp đồng hoặc giao dịch của công ty đều là người quản lý. Cá nhân giữ chức danh quản lý đó sẽ chịu trách nhiệm theo luật liên quan đến trách nhiệm của người quản lý. Do vậy, việc điều lệ quy định cụ thể các chức danh quản lý khác là người quản lý buộc những người quản lý đó hành động một cách cẩn trọng hơn và đứng góc độ này, tốt hơn cho công ty. Đứng một góc độ khác, việc điều lệ công ty quy định phạm vi người quản lý quá rộng có thể dẫn đến các ảnh hưởng không mong đợi liên quan đến việc quản lý và tuân thủ quy định pháp luật áp dụng đối với Hợp đồng hoặc giao dịch với người có liên quan. Nhiều người quản lý cũng có nghĩa là có nhiều hợp đồng hoặc giao dịch với người có liên quan cần sự chấp thuận của hội đồng quản trị hoặc đại hội đồng cổ đông. 

Một vấn đề nữa Doanh nghiệp cần lưu ý đó là đối với những chức danh quản lý do Đại hội đồng cổ đông bổ nhiệm thì chỉ có Đại hội cổ đông mới có thẩm quyền, bãi nhiệm, miễn nhiệm, đối với các chức danh do Hội đồng quản trị quản lý bổ nhiệm thì chỉ có Hội đồng quản trị mới có thẩm quyền miễn nhiệm, bãi nhiệm, cách chức, sa thải (ngoại trừ Điều lệ công ty quy định là thẩm quyền của Đại hội đồng cổ đông). Việc ra quyết định  bãi nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, sa thải không đúng thẩm quyền có thể làm có Quyết định đó bị vô hiệu và hậu quả pháp lý thì người ký quyết định đó phải có trách nhiệm.

Bài viết dựa trên sự phân tích pháp lý của đội ngũ nhân viên tư vấn pháp luật thường xuyên Công ty Luật TNHH Pháp lý AV Bình Dương. Do bị giới hạn bởi lượng kiến thức rộng lớn mà tầm hiểu biết còn nhiều hạn chế. Rất mong nhận được sự góp ý và trao đổi từ Quý anh chị để bản thân ngày càng hoàn thiện hơn. 

Hi vọng bài viết này sẽ giúp ích cho nhiều doanh nghiệp khi thực hiện việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh quản lý. 

Phòng pháp lý tư vấn thường xuyên cho doanh nghiệp, Công ty Luật TNHH Pháp lý AV Bình Dương.