CÁC MÔ HÌNH HỢP TÁC CÔNG – TƯ (PPP) TRONG ĐẦU TƯ CƠ SỞ HẠ TẦNG TẠI VIỆT NAM

Trong xu thế phát triển hạ tầng hiện nay, mô hình Hợp tác công – tư (Public – Private Partnership – PPP) đang trở thành công cụ quan trọng giúp Nhà nước huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân để đầu tư, quản lý và vận hành các công trình công cộng. Đây là phương thức kết hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp nhằm cung cấp dịch vụ công một cách hiệu quả, bền vững và minh bạch hơn. Bài viết sau đây, Luật sư VCT gửi đến Quý bạn đọc cái nhìn rõ hơn về các mô hình PPP hiện đang được áp dụng trong lĩnh vực đầu tư cơ sở hạ tầng tại Việt Nam.

1. Khái quát về mô hình PPP

Hình thức PPP là hình thức được thực hiện trên cơ sở hợp đồng giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và khu vực tư nhân để thực hiện, quản lý, vận hành những dự án phát triển hạ tầng và cung cấp dịch vụ công Với mô hình này, Nhà nước sẽ thiết lập các tiêu chuẩn về dịch vụ và phía tư nhân được khuyến khích cung cấp bằng cơ chế thanh toán bằng chất lượng dịch vụ (khoản 10 Điều 3 Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020).

Bên cạnh đó, khoản 16 Điều 3 Luật PPP 2020 xác định “Hợp đồng dự án PPP” là thỏa thuận bằng văn bản giữa cơ quan ký kết hợp đồng và nhà đầu tư về việc Nhà nước nhượng quyền để nhà đầu tư thực hiện dự án theo quy định của pháp luật.

2. Các mô hình PPP trong đầu tư cơ sở hạ tầng

Theo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020 được sửa đổi bởi điểm a khoản 12 Điều 3 Luật sửa đổi Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu 2024, Việt Nam hiện áp dụng 06 loại hợp đồng PPP chính, chia thành 02 nhóm:

Nhóm thứ nhất bao gồm những hợp đồng dự án áp dụng cơ chế thu phí trực tiếp từ người sử dụng hoặc tổ chức bao tiêu sản phẩm, dịch vụ công hoặc áp dụng hình thức kinh doanh khác theo quy định của pháp luật, bao gồm:

• Hợp đồng Xây dựng – Kinh doanh – Chuyển giao (Build – Operate – Transfer, sau đây gọi là hợp đồng BOT):

Nhà đầu tư được nhượng quyền xây dựng, vận hành và kinh doanh công trình hạ tầng trong thời hạn nhất định; khi hết thời hạn sẽ chuyển giao công trình cho Nhà nước.

• Hợp đồng Xây dựng – Chuyển giao – Kinh doanh (BTO)

Nhà đầu tư xây dựng công trình, chuyển giao ngay cho Nhà nước sau khi hoàn thành, sau đó mới được kinh doanh và vận hành công trình trong thời hạn thỏa thuận.

• Hợp đồng Xây dựng – Sở hữu – Kinh doanh (BOO)

Nhà đầu tư xây dựng, sở hữu và kinh doanh công trình trong thời hạn hợp đồng. Khi hết thời hạn, hợp đồng chấm dứt mà không có nghĩa vụ chuyển giao công trình cho Nhà nước (khác với BOT/BTO).

• Hợp đồng Kinh doanh – Quản lý (O&M)

Nhà đầu tư được giao quyền kinh doanh và quản lý một phần hoặc toàn bộ công trình hạ tầng hiện hữu trong thời hạn nhất định. Hết thời hạn hợp đồng, quyền quản lý quay lại Nhà nước.

Nhóm thứ hai bao gồm những hợp đồng dự án mà Nhà nước sẽ thanh toán dựa theo chất lượng sản phẩm, dịch vụ công, cụ thể là Nhà đầu tư không thu phí người sử dụng, mà được Nhà nước thanh toán theo chất lượng và mức độ cung ứng dịch vụ công.

• Hợp đồng Xây dựng – Chuyển giao – Thuê dịch vụ (BTL)

Nhà đầu tư xây dựng và chuyển giao công trình cho Nhà nước sau khi hoàn thành; sau đó vận hành cung cấp dịch vụ công và được Nhà nước thuê dịch vụ, thanh toán theo định kỳ trong thời hạn nhất định.

• Hợp đồng Xây dựng – Thuê dịch vụ – Chuyển giao (BLT)

Nhà đầu tư xây dựng và vận hành, cung cấp dịch vụ công trong thời hạn xác định; Nhà nước thanh toán tiền thuê dịch vụ. Khi kết thúc thời hạn, nhà đầu tư chuyển giao công trình cho Nhà nước.

Bên cạnh đó, Còn một loại hợp đồng hỗn hợp, đây là mô hình kết hợp các yếu tố của các loại hợp đồng BOT, BTO, BOO, O&M, BTL và BLT nhằm tối ưu hóa đặc điểm của từng loại hợp đồng, đảm bảo khả năng huy động vốn tư nhân và hiệu quả vận hành dự án.

3. Vai trò của mô hình PPP đối với phát triển hạ tầng tại Việt Nam

Việt Nam có nhu cầu rất lớn về hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, y tế, giáo dục… nhằm đáp ứng tốc độ tăng trưởng kinh tế, đô thị hóa và hội nhập quốc tế. Trong khi nguồn lực ngân sách Nhà nước còn hạn chế, PPP trở thành giải pháp tối ưu để huy động nguồn vốn tư nhân phục vụ phát triển hạ tầng. Không chỉ dừng lại ở mục tiêu bổ sung vốn, mô hình PPP còn mang lại nhiều lợi ích quan trọng như:

• Chia sẻ rủi ro hợp lý giữa Nhà nước và nhà đầu tư, nâng cao tính bền vững trong triển khai dự án.
• Nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành nhờ sự tham gia của khu vực tư nhân có kinh nghiệm và năng lực chuyên môn.
• Thúc đẩy đổi mới công nghệ và cải thiện chất lượng dịch vụ công, tạo ra các công trình hiện đại, an toàn và phục vụ tốt hơn nhu cầu xã hội.
• Đảm bảo tiến độ và minh bạch trong quá trình thực hiện dự án thông qua cơ chế hợp đồng, tiêu chuẩn kỹ thuật và hệ thống giám sát rõ ràng.

Nhờ vậy, PPP không chỉ là mô hình “chia sẻ gánh nặng đầu tư” mà còn là nền tảng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, cải thiện chất lượng hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Như vậy, đối với đầu tư cơ sở hạ tầng, mô hình PPP mang lại sự linh hoạt, cho phép lựa chọn loại hợp đồng phù hợp nhất với đặc thù của từng dự án, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực công và tư.

Văn phòng Luật sư VCT chuyên cung cấp dịch vụ pháp lý liên quan đến lĩnh vực tư vấn pháp luật thường xuyên cho doanh nghiệp, dịch vụ tư vấn thành lập doanh nghiệp, dịch vụ tư vấn đầu tư.

Quý đối tác, Quý khách hàng có thể liên hệ với Luật sư VCT để sử dụng dịch vụ tư vấn liên quan đến doanh nghiệp và các dịch vụ tư vấn khác.

Thứ nhất, tư vấn trực tuyến qua số điện thoại: Khách hàng có nhu cầu sẽ kết nối đến tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến miễn phí qua hotline: 0971.17.40.40 nếu khách hàng có nhu cầu tư vấn chi tiết hoặc tham khảo giá trước khi thực hiện dịch vụ.

Thứ hai, tư vấn qua email: Nếu quý khách không thể đến trực tiếp mà mà vẫn muốn nhận được ý kiến tư vấn của luật sư/chuyên gia pháp lý trong lĩnh vực tư vấn đầu tư của Luật sư VCT thì có thể gửi câu hỏi trong lĩnh vực qua email: Info@luatsuvct.com. Chúng tôi sẽ chủ động liên hệ lại dựa trên thông tin pháp lý mà khách hàng cung cấp để báo giá dịch vụ hoặc tư vấn miễn phí nếu đó là vấn đề pháp lý phổ thông trong lĩnh vực tư vấn pháp luật.

Thứ ba, tư vấn trực tiếp tại văn phòng: Đối với những vấn đề pháp lý phức tạp, Quý khách hàng có thể chủ động đặt lịch tư vấn trực tiếp tại trụ sở văn phòng Luật sư VCT tại địa chỉ: Đường 7B, Khu phố Hòa Phú 3, phường Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh. Đội ngũ luật sư/Chuyên gia pháp lý trong lĩnh vực Tư vấn đầu tư sẽ nghiên cứu hồ sơ, yêu cầu và tư vấn, giải đáp trực tiếp những vướng mắc mà khách hàng gặp phải.

Trên đây là toàn bộ nội dung về chủ đề “CÁC MÔ HÌNH HỢP TÁC CÔNG – TƯ (PPP) TRONG ĐẦU TƯ CƠ SỞ HẠ TẦNG TẠI VIỆT NAM ” mà Luật sư VCT muốn gửi đến quý khách hàng. Còn bất cứ vướng mắc nào, quý khách vui lòng liên hệ qua hotline: 0971.17.40.40  hoặc email: Info@luatsuvct.com để được hỗ trợ. Chúng tôi rất hân hạnh được hợp tác với quý khách.