THỦ TỤC TỪ CHỐI NHẬN DI SẢN THỪA KẾ

Hiện nay việc nhận di sản thừa kế là quyền của mọi cá nhân sau khi có sự kiện pháp lý liên quan đến thừa kế xảy ra. Tất nhiên thông thường chúng ta ai cũng muốn được hưởng phần tài sản đó vì chỉ nghĩ đơn giản để có thể giữ gìn bảo quản tài sản của người đã mất. Tuy nhiên trong nhiều trường hợp vì nhiều lý do khác nhau mà nhiều người từ chối nhận di sản thừa kế mà mình được nhận. Vậy trong phạm vi  bài viết này chúng ta cùng tìm hiểu thế nào là di sản thừa kế và làm sao để có thể từ chối nhận di sản thừa kế.

 Cơ sở pháp lý

– Luật công chứng số 53/2014/QH13;

– Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13;

– Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch;

– Nghị định số 29/2015/NĐ-CP ngày 15/3/2015 của Chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công chứng;

– Thông tư số 01/2020/TT-BTP ngày 03/3/2020 của Bộ Tư pháp quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16 tháng 02 năm 2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch.

1. Di sản thừa kế là gì ?

Di sản thừa kế bao gồm: tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong khối tài sản chung với người khác; quyền sử dụng đất là di sản thừa kế theo quy định của pháp luật dân sự và đất đai.

Di sản thừa kế còn bao gồm các quyền và nghĩa vụ tài sản của người chết để lại như: quyền đòi nợ, quyền đòi bồi thường thiệt hại; các quyền nhân thân gắn với tài sản như: quyền tác giả, quyền đối với các đối tượng sở hữu công nghiệp; các khoản nợ, các khoản bồi thường thiệt hại…

2. Khi nào đủ điều kiện để được từ chối nhận di sản thừa kế

Bên cạnh việc được quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật, cá nhân cũng có quyền được từ chối di sản. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cá nhân cũng được từ chối.

Theo quy định tại Điều 620 BLDS năm 2015, người thừa kế sẽ không được từ chối nhận di sản nếu việc từ chối này nhằm trốn tránh thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình với người khác (trốn tránh nghĩa vụ trả nợ, nghĩa vụ cấp dưỡng,…). Ngoài ra, để việc từ chối nhận di sản hợp pháp thì còn phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

– Người từ chối phải là người có quyền được hưởng di sản thừa kế (theo di chúc hoặc theo pháp luật);

– Lập thành văn bản, gửi đến người quản lý di sản, người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản thừa kế để biết;

– Thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.

3. Thủ tục từ chối nhận di sản thừa kế

3.1  Lập văn bản từ chối nhận di sản

Người có quyền hưởng di sản thừa kế lập văn bản từ chối nhận di sản. Văn bản từ chối nhận di sản gồm những nội dung chủ yếu sau:

– Ngày, tháng, năm lập văn bản;

– Họ, tên, số CMND, nơi cư trú của người từ chối;

– Thuộc trường hợp thừa kế theo di chúc hay theo pháp luật;

– Di sản được thừa kế;

– Lời từ chối nhận di sản thừa kế;

– Lời cam kết việc từ chối không nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

Lưu ý: Văn bản từ chối nhận di sản không bắt buộc phải công chứng. Tuy nhiên, nếu  bạn có nhu cầu thực hiện công chứng văn bản trên thì việc công chứng được tiến hành như sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ tại Tổ chức hành nghề công chứng (Phòng công chứng/ Văn phòng công chứng)

Theo Điều 59 Luật Công chứng, khi muốn từ chối nhận di sản, người thừa kế phải chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

– Phiếu yêu cầu công chứng;

– Bản sao di chúc nếu thừa kế theo di chúc hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người yêu cầu công chứng nếu chia thừa kế theo pháp luật;

– Giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác chứng minh người để lại di sản đã chết;

– Dự thảo Văn bản từ chối nhận di sản thừa kế (nếu có);

– Các giấy tờ nhân thân: CMND hoặc hộ chiếu hoặc căn cước công dân, sổ hộ khẩu, sổ tạm trú… của người từ chối nhận di sản thừa kế.

 Bước 2: Sau khi chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ, tài liệu trên thì người từ chối di sản sẽ nộp tại tổ chức hành nghề công chứng (Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng).

Bước 3: Tổ chức hành nghề công chứng tiếp nhận và xử lý yêu cầu công chứng

Sau khi đến tổ chức hành nghề công chứng, người thừa kế sẽ được Công chứng viên kiểm tra hồ sơ, tài liệu.

– Hồ sơ đầy đủ: Công chứng viên tiếp nhận, kiểm tra và giải thích quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc từ chối. Đồng thời sẽ kiểm tra dự thảo (nếu có) hoặc soạn dự thảo văn bản từ chối. Sau khi đọc lại dự thảo, người yêu cầu công chứng sẽ được hướng dẫn ký vào từng trang của văn bản;

– Hồ sơ không đầy đủ: Công chứng viên tiếp nhận, kiểm tra và thông báo bổ sung giấy tờ theo quy định. Trong trường hợp yêu cầu từ chối không thể thực hiện được, Công chứng viên sẽ trả lại hồ sơ và giải thích rõ lý do.

Bước 4: Công chứng viên ký công chứng và trả kết quả

– Công chứng viên sẽ yêu cầu người từ chối di sản xuất trình các giấy tờ (bản chính) theo quy định để đối chiếu và ghi lời chứng, ký công chứng;

– Sau khi đã ký, đóng dấu vào văn bản từ chối, người yêu cầu công chứng phải trả phí, thù lao công chứng theo quy định và nhận lại văn bản từ chối di sản thừa kế đã được công chứng.

3.2  Gửi văn bản từ chối nhận di sản cho các cá nhân liên quan

Người từ chối di sản phải gửi văn bản từ chối nhận di sản cho những cá nhân sau để họ được biết:

– Người quản lý di sản;

– Những người thừa kế khác;

– Người được giao nhiệm vụ phân chia di sản.

Lưu ý: Về thời điểm từ chối nhận di sản: Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản (trước thời điểm thông báo về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố). Người thừa kế thể hiện ý định từ chối di sản có thể thông qua việc gửi văn bản từ chối nhận di sản cho các cá nhân liên quan hoặc thông qua lời nói, tuyên bố,…nhưng phải đảm bảo về thời điểm từ chối được quy định như trên..

Trên đây là những thông tin mà Luật sư VCT cung cấp đến cho các bạn, hi vọng qua bài viết này sẽ giúp các bạn phần nào hiểu hơn về quy định về việc từ chối nhận di sản thừa kế. Mọi thông tin thắc mắc cần tư vấn xin vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi để có thể hỗ trợ tốt nhất. Xin cảm ơn