Trong thời gian qua, nhiều trường hợp giật hụi đã xảy ra rất nhiều xung quanh chúng ta, hệ quả là cơ quan chức năng nhận được rất nhiều đơn tố cáo về việc họ bị chủ hụi giật số tiền từ vài trăm đến hàng tỷ đồng. Tuy nhiên, phần lớn các vụ việc này, rất khó thụ lý điều tra vì để chứng minh được là vụ việc dân sự, hay hình sự là rất khó. Vậy khi bị giật hụi bạn nên thực hiện những điều sau để hạn chế tối đa thiệt hại: 

1. Giật hụi là gì?

Hiện nay, hụi đã được định nghĩa tại Điều 471 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

“Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên.” 

Như vậy, Bộ luật Dân sự quy định hụi, họ là hình thức giao dịch dân sự hợp pháp về tài sản trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng nhau hùn vốn, có tính đến lãi suất, quyền và trách nhiệm của thành viên. Và xét về bản chất ban đầu của hụi vốn dĩ là hoạt động góp vốn của một nhóm người cho một người có uy tín ở địa phương, nhằm tương trợ lẫn nhau trong cuộc sống.

Tuy nhiên, hiện nay, chơi hụi tồn tại khá nhiều rủi ro, dần biến tướng thành một hình thức huy động vốn với lãi suất cao. Do đó, việc chủ hụi bỏ trốn, chủ hụi giật tiền ngày càng phổ biến. Có thể định nghĩa giật hụi là việc tới kì mở hụi mà không tìm ra chủ hụi. 

Căn cứ pháp lý: Nghị định 19/2019/ NĐ-CP về họ, hụi, biêu, phường, cụ thể tại tại Điều 25 Nghị định này như sau:

 “1. Trong trường hợp có tranh chấp về họ hoặc phát sinh từ họ thì tranh chấp đó được giải quyết bằng thương lượng, hoà giải hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

2. Chủ họ, thành viên, cá nhân, tổ chức liên quan có quyền đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi cho vay lãi nặng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, huy động vốn trái pháp luật hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác khi tham gia quan hệ về họ.”

Theo đó, khi bị giật hụi thì tùy vào từng trường hợp sẽ có cách xử lý khác nhau. Trước tiên các bên có thể ngồi lại thương lượng hướng giải quyết. Trường hợp không thương lượng được thì có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết. Bên cạnh đó, hãy xem xét về tính chất của vụ việc, nếu trong trường hợp chủ hụi, thành viên có các dấu hiệu lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản như: có hành vi gian dối, bỏ trốn….nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản thì có quyền đề nghị cơ quan Công an có thẩm quyền điều tra, khởi tố về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. 

2. Chơi hụi bị giật có kiện được không?

Căn cứ pháp lý: Điều 25 Nghị định 19/2019/NĐ-CP về họ, hụi, biêu, phường

“1. Trong trường hợp có tranh chấp về họ hoặc phát sinh từ họ thì tranh chấp đó được giải quyết bằng thương lượng, hoà giải hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

2. Chủ họ, thành viên, cá nhân, tổ chức liên quan có quyền đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi cho vay lãi nặng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, huy động vốn trái pháp luật hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác khi tham gia quan hệ về họ.”

Theo đó, khi có tranh chấp về hụi hoặc phát sinh từ hụi thì tranh chấp đó được giải quyết bằng thương lượng, hoà giải hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, người chơi hụi có quyền đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi cho “vay tiền” lãi nặng; lừa chiếm đoạt tài sản; lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản; huy động vốn trái pháp luật…

Như vậy, trong trường hợp bị giật hụi bạn hoàn toàn có thể khởi kiện theo quy định của pháp luật 

3. Giật hụi bị xử lý dân sự hay hình sự

Theo điều 25 Nghị định 19/2019/NĐ –CP về họ, hụi, biêu, phường

Theo đó, có thể chia thành hai trường hợp như sau: 

Trong trường hợp nếu chủ hụi không chịu trả tiền, các bên có thể thương lượng, hòa giải với nhau, nếu không được có thể khởi kiện ra Toà án. Khi khởi kiện cần cung cấp đầy đủ các chứng cứ liên quan đến sự tồn tại của hụi như các bản cam kết, thỏa thuận, văn bản thỏa thuận về hụi. Trường hợp này, giật hụi là một tranh chấp dân sự.

Trong trường hợp phát hiện chủ hụi có hành vi gian dối như kê khống thành viên tham gia dây hụi để lĩnh tiền, lấy tên hụi viên tự mình hốt hụi, tổ chức nhiều dây hụi ma, bán hụi để huy động vốn… hoặc sau khi bể hụi thì bỏ trốn, không có ý thức trong việc thỏa thuận với các hụi viên… Những biểu hiện trên có dấu hiệu của các tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm thì thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hình sự nên trong trường hợp này giật hụi là một vụ án hình sự 

Hành vi giật hụi với số tiền lớn lên tới hàng chục, trăm triệu đồng, thậm chí là vài chục tỷ đồng thì có thể thuộc vào một trong hai tội quy định tại Bộ luật Hình sự năm  2015 sửa đổi bổ sung  2017 như:

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017);

Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017).

Tùy vào dấu hiệu của từng vụ việc mà “người giật hụi” có thể bị kết án về một trong các tội nêu trên. 

Như vậy, giật hụi có thể xử lý dân sự hoặc hình sự tùy vào mức độ và tính chất của vụ việc. Tuy nhiên, thông thường thường được giải quyết theo pháp luật về dân sự là phổ biến.

Trên đây là một số thông tin về hụi và giật hụi để bạn tham khảo. Trên thực tế để xử lý các vấn đề liên quan đến hụi cũng rất khó và phức tạp, nhiều vụ việc còn kéo dài dây ảnh hưởng và để lại hệ quả vô cùng to lớn. Do vậy, bạn hãy đưa ra những cân nhắc kỹ càng trước khi tham gia hoạt động này để tránh gặp phải những rủi ro đáng tiếc. Mọi thông tin thắc mắc xin vui lòng liên hệ với Luật sư VCT để được tư vấn cụ thể nhất.