GIAO DỊCH GIỮA CÔNG TY VÀ NGƯỜI CÓ LIÊN QUAN TRONG CÔNG TY CỔ PHẦN CÓ VI PHẠM PHÁP LUẬT KHÔNG?

Khi hướng đến thành lập doanh nghiệp, điều đầu tiên mà các nhà sáng lập cần phải nghĩ đến đó là bài toán về vốn. Một doanh nghiệp không thể vận hành nếu không có vốn để hoạt động, để có nguồn vốn đủ để thực hiện cho những chiến lược kinh doanh các nhà đầu tư đã cùng liên kết với nhau để thành lập doanh nghiệp; nhằm quản lý đồng vốn của mình có hiệu quả, dựa trên khuôn khổ pháp luật, các nhà đầu tư thường thoả thuận với nhau về cơ chế vận hành, quản lý, kiểm soát hoạt động doanh nghiệp.

Đối với công ty cổ phần, pháp luật quy định số lượng cổ đông tối thiểu phải từ 3 cổ đông trở lên, hoạt động quản lý, vận hành doanh nghiệp thường xuyên chủ yếu là Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng quản trị do Đại hội đồng cổ đông bầu ra, Tổng giám đốc, giám đốc do Hội đồng quản trị bổ nhiệm.

Như vậy, Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, giám đốc là chủ thể trực tiếp vận hành doanh nghiệp Công ty cổ phần, nhằm hạn chế tư lợi riêng của các chủ thể này pháp luật cũng như các cổ đông trong nội bộ công ty đã đưa ra các cơ chế kiểm soát, trong đó có kiểm soát các giao dịch phát sinh giữa Công ty và người có liên quan trong công ty cổ phần.

Để trả lời cho câu hỏi giao dịch giữa công ty và người có liên quan trong công ty cổ phần có vi phạm pháp luật hay không? Trước tiên cần phải tìm hiểu giao dịch giữa công ty và người có có liên quan là gì? và người liên quan là ai?

Giao dịch giữa Công ty và người có liên quan là những giao dịch mà công ty xác lập với chủ thế đặc biệt – chủ thể này có khả năng trực tiếp hoặc gián tiếp chi phối đến việc xác lập giao dịch và nội dung của giao dịch, từ đó tối đa hoá lợi ích của mình mà gây thiệt hại cho công ty và các cổ đông. 

Người có liên quan là cá nhân hoặc tổ chức có mối quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp với công ty trên cơ sở quan hệ góp vốn, quan hệ quản lý nội bộ hoặc có quan hệ với người quản lý, người góp vốn, quan hệ quản lý nội bộ hoặc có quan hệ với người quản lý, người góp vốn và được trao quyền quyết định hoặc có khả năng chi phối tới việc xác lập giao dịch. 

Căn cứ vào quy định tại khoản 23, Điều 4, Luật doanh nghiệp 2020 quy định:

“Người có liên quan là cá nhân, tổ chức có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp với doanh nghiệp trong các trường hợp sau đây:

a) Công ty mẹ, người quản lý và người đại diện theo pháp luật của công ty mẹ và người có thẩm quyền bổ nhiệm người quản lý của công ty mẹ;

b) Công ty con, người quản lý và người đại diện theo pháp luật của công ty con; 

c) Cá nhân, tổ chức hoặc nhóm cá nhân, tổ chức có khả năng chi phối hoạt động của doanh nghiệp đó thông qua sở hữu, thâu tóm cổ phần, phần vốn góp hoặc thông qua việc ra quyết định của công ty;

d) Người quản lý doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật, kiểm soát viên;

đ)  Vợ, chồng, bố đẻ, mẹ đẻ, bố nuôi, mẹ nuôi, bố chồng, mẹ chồng, bố vợ, mẹ vợ, con đẻ, con nuôi, con rể, con dâu, anh ruột, chị ruột, em ruột, anh rể, em rể, chị dâu, em dâu của người quản lý công ty, người đại diện theo pháp luật, kiểm soát viên, thành viên và cổ đông sở hữu cổ phần vốn góp hay cổ phần chi phối;

e) Cá nhân là người đại diện theo uỷ quyền của công ty, tổ chức quy định tại các điểm a, b, c, d, đ và e khoản này có sở hữu đến mức chi phối việc ra quyết định của công ty.

Căn cứ theo Điều 24 Điều này thì “Người quản lý doanh nghiệp là người quản lý doanh nghiệp tư nhân và người quản lý công ty, bao gồm chủ doanh nghiệp tư nhân, thành viên hợp danh, Chủ tịch Hội đồng thành viên, thành viên hội đồng thành viên, chủ tịch Công ty, Chủ tịch Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc tổng giám đốc và cá nhân giữ chức danh quản lý khác theo quy định tại Điều lệ công ty.

Thông qua căn cứ pháp lý và phân tích trên, có thể hiểu rõ người liên quan đến công ty là những cá nhân, tổ chức có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp của doanh nghiệp. Những cá nhân, tổ chức này có thể đưa ra những quyết định có lợi hoặc bất lợi cho doanh nghiệp mà họ chi phối. Vì vậy, pháp luật có những cơ chế kiểm soát họ để đảm bảo quyền lợi ích cho Doanh nghiệp và cho các cổ đông khác trong Doanh nghiệp. 

Pháp luật quy định việc kiểm soát giao dịch giữa công ty cổ phần và người có liên quan đến công ty cổ phần như thế nào?

Căn cứ theo quy định tại Điều 167, Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định về việc “Chấp thuận hợp đồng, giao dịch giữa công ty với người có liên quan” quy định. như sau:

Theo quy định của pháp luật nêu trên thì Hợp đồng, giao dịch giữa người có liên quan và công ty phải được sự chấp thuận của Hội đồng quản trị đối với giao dịch có giá trị nhỏ hơn 35% tổng giá trị tài sản của Doanh nghiệp ghi trong báo cáo tài chính gần nhất hoặc nếu Điều lệ áp dụng giá trị nhỏ hơn thì sẽ áp dụng Điều lệ. 

Đối với giao dịch có giá trị từ 35%  tổng giá trị tài sản của Doanh nghiệp trở lên thì sẽ do Đại hội đồng cổ đông quyết định các giao dịch này. 

Căn cứ theo khoản 5, Điều 167, Luật doanh nghiệp 2020 quy định thì “Hợp đồng, giao dịch bị vô hiệu theo quyết định của Toà án và xử lý theo quy định của pháp luật khi được ký kết không đúng quy định tại Điều này; Người ký kết hợp đồng, giao dịch, cổ đông, thành viên Hội đồng quản trị hoặc Giám đốc hoặc Tổng giám đốc có liên quan phải liên đới bồi thường thiệt hại phát sinh, hoàn trả cho công ty khoản lợi thu được từ việc thực hiện hợp đồng, giao dịch đó.”

Như vậy, Căn cứ theo quy định pháp luật nêu trên thì việc giao kết Hợp đồng, giao dịch giữa Công ty và người có liên quan đến công ty có trái quy định pháp luật hay không thì tùy thuộc vào việc các giao dịch ấy có được ký đúng thẩm quyền nêu trên hay không. Trường hợp ký đúng thẩm quyền thì giao dịch đó hợp pháp và được pháp luật bảo vệ còn nếu ký sai thẩm quyền thì giao dịch đó bất hợp pháp và không được pháp luật bảo vệ. Trường hợp ký sai thẩm quyền thì giao dịch sẽ bị vô hiệu và người ký kết phải có trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật. 

Bài viết dựa trên sự phân tích pháp lý của đội ngũ nhân viên tư vấn pháp luật thường xuyên Công ty Luật TNHH Pháp lý AV Bình Dương. Do bị giới hạn bởi lượng kiến thức rộng lớn mà tầm hiểu biết còn nhiều hạn chế. Rất mong nhận được sự góp ý và trao đổi từ Quý anh chị để bản thân ngày càng hoàn thiện hơn. 

Hy vọng bài viết này sẽ giúp ích cho nhiều doanh nghiệp trong quá trình ký hợp đồng hoặc xác lập giao dịch khác với người có liên quan đến doanh nghiệp có thể thực hiện đúng thẩm quyền và đúng trình tự, thủ tục theo luật định. 

Phòng pháp lý tư vấn thường xuyên cho doanh nghiệp, Công ty Luật TNHH Pháp lý AV Bình Dương.