Điều lệ có thể được xem là “Luật nội bộ của doanh nghiệp”, Điều lệ công ty là sự thỏa thuận, là ý chí của chủ sở hữu doanh nghiệp, do doanh nghiệp ban hành và được xây dựng dựa trên các quy định của pháp luật để ấn định các nguyên tắc trong việc quản trị, vận hành doanh nghiệp.

Căn cứ theo khoản 1, Điều 24 Luật doanh nghiệp năm 2020 thì “Điều lệ công ty bao gồm Điều lệ khi đăng ký doanh nghiệp và Điều lệ được sửa đổi, bổ sung trong quá trình hoạt động.”

Căn cứ theo khoản 2, Điều 24 thì Điều lệ doanh nghiệp phải có đầy đủ các nội dung chủ yếu theo Điều luật này như: Tên, địa chỉ trụ sở, ngành nghề, Vốn điều lệ, quyền và nghĩa vụ của thành viên đối với công ty TNHH; của cổ đông đối với công ty cổ phần, cơ cấu tổ chức quản lý…(Xem thêm khoản 2, Điều 24, Luật doanh nghiệp năm 2020). 

Trong quá trình hoạt động, trường hợp doanh nghiệp có những thay đổi nội dung trong Điều lệ thì cần phải sửa đổi, bổ sung Điều lệ hoặc ban hành thông qua Điều lệ mới. 

Tuy nhiên, nếu trường hợp Luật doanh nghiệp thay đổi mà những thay đổi trong Luật doanh nghiệp khác với Luật doanh nghiệp cũ và khác với Điều lệ của công ty thì Công ty có bắt buộc phải sửa đổi, bổ sung Điều lệ để cho phù hợp với quy định của Luật doanh nghiệp mới hay không? 

Ví dụ trường hợp cụ thể như sau:

Điều lệ Công ty cổ phần A quy định: Cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 10% tổng số cổ phần phổ thông trở lên trong thời hạn liên tục ít nhất 06 tháng hoặc có các quyền yêu cầu triệu tập họp Đại hội đồng cổ đông trong trường hợp Hội đồng quản trị vi phạm nghiêm trọng quyền của cổ đông, nghĩa vụ của người quản lý công ty. 

Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định: Cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 05% tổng số cổ phần phổ thông trở lên hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơn theo quy định tại Điều lệ công ty có quyền có quyền yêu cầu triệu tập họp Đại hội đồng cổ đông trong trường hợp Hội đồng quản trị vi phạm nghiêm trọng quyền của cổ đông, nghĩa vụ của người quản lý,…?

Điều lệ công ty ban hành theo Luật doanh nghiệp năm 2014, để bảo vệ tốt hơn quyền lợi của cổ đông nhỏ, những người yếu thế. Luật Doanh nghiệp năm 2020 ra đời quy định “Cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 05% tổng số cổ phần phổ thông trở lên có quyền yêu cầu triệu tập Đại hội cổ đông trong trường hợp Hội đồng quản trị vi phạm quyền của cổ đông. 

Đến tháng 12 năm 2020 thì Cổ đông có tỷ lệ 5% cổ phần phổ thông yêu cầu triệu tập Đại hội đồng cổ đông do ông chứng minh được Hội đồng quản trị vi phạm nghiêm trọng quyền lợi của Cổ đông. Tuy nhiên, Chủ tịch Hội đồng quản trị trả lời văn bản bản, căn cứ theo Điều lệ của công ty thì Cổ đông phổ thông phải sở hữu 10% cổ phần mới có quyền yêu cầu Họp đại hội cổ đông. Vì vậy, Chủ tịch Hội đồng quản trị không chấp nhận triệu tập cuộc họp. 

Qua ví dụ này, chúng ta có thể thấy rõ nếu Doanh nghiệp rơi vào trường hợp này thì có phải sửa đổi Điều lệ công ty để phù hợp với Luật doanh nghiệp mới hay vẫn giữ nguyên để bảo vệ quyền lợi của Hội đồng quản trị?

Đối chiếu với quy định của Luật doanh nghiệp 2014 hay Luật doanh nghiệp năm 2020 thì không có quy định nào cụ thể yêu cầu phải sửa đổi, bổ sung, thay thế Điều lệ khi thay đổi Luật doanh nghiệp cả. Tuy nhiên, qua nghiên cứu Luật doanh nghiệp 2020 thì ta thấy có hai dạng quy định. 

Dạng thứ nhất là: Đưa ra một quy định cụ thể và yêu cầu doanh nghiệp phải thực hiện đúng theo quy định đó;

Dạng thứ hai là: Định hướng mở cho Doanh nghiệp tự thoả thuận trong Điều lệ nhưng không được vượt quá mức sàn và mức trần mà luật doanh nghiệp quy định. 

Phân tích ví dụ nêu trên, Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định tỷ lệ 5% cổ đông cổ phần phổ thông được quyền triệu tập Đại hội đồng cổ đông nhằm bảo vệ cổ đông nhỏ, khắc phục những hạn chế của Luật doanh nghiệp 2014 quy định tỷ lệ đến 10% cổ phần phổ thông mới có quyền triệu tập Đại hội đồng cổ đông. 

Như vậy, Điều lệ soạn thảo theo quy định của Luật doanh nghiệp cũ và bị thay thế bằng Luật doanh nghiệp mới, vì vậy theo AV Law Firm thì những quy định trong Điều lệ của doanh nghiệp mà trái với quy định của Luật doanh nghiệp mới thì cần phải sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành thông qua điều lệ mới để phù hợp với Luật doanh nghiệp mới và phù hợp với tình thần và ý chí của nhà làm luật. 

Để thuận tiện hơn trong việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ, Công ty Luật TNHH Pháp lý AV Bình Dương xin được trích một số thay đổi của Luật doanh nghiệp 2020 so với Luật doanh nghiệp năm 2014 để Quý doanh nghiệp tham khảo và sửa đổi Điều lệ, hạn chế thấp nhất nguy cơ tranh chấp nội bộ cũng như vướng mắc pháp lý trong quá trình vận hành. 

Bài viết dựa trên sự phân tích pháp lý của đội ngũ nhân viên tư vấn pháp luật thường xuyên Công ty Luật TNHH Pháp lý AV Bình Dương. Do bị giới hạn bởi lượng kiến thức rộng lớn mà tầm hiểu biết còn nhiều hạn chế. Rất mong nhận được sự góp ý và trao đổi từ Quý anh chị để bản thân ngày càng hoàn thiện hơn. 

Hi vọng bài viết này sẽ giúp ích cho nhiều doanh nghiệp khi thực hiện việc sửa đổi, bổ sung, ban hành thông qua Điều lệ mới. 

Phòng pháp lý tư vấn thường xuyên cho doanh nghiệp, Công ty Luật TNHH Pháp lý AV Bình Dương.