THỦ TỤC YÊU CẦU THI HÀNH BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Thi hành án là bước tiếp theo sau khi Tòa án ban hành Bản án, Quyết định có hiệu lực pháp luật. Trong bài viết hôm nay, Luatsuvct sẽ phân tích các quy định liên quan đến Thủ tục yêu cầu thi hành Bản án, Quyết định của Tòa án. Cùng theo dõi để tham khảo nhé!

1. Thi hành án dân sự là gì?

Hiện nay, pháp luật không có định nghĩa cụ thể về thi hành án dân sự. Tuy nhiên, căn cứ theo Điều 1 Luật Thi hành án dân sự 2008 được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1 Luật Thi hành án dân sự sửa đổi 2014 có thể hiểu thi hành án dân sự là trình tự, thủ tục thi hành:

• Bản án, quyết định dân sự;
• Hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự;
• Phần tài sản trong bản án, quyết định hành chính của Tòa án;
• Quyết định của Tòa án giải quyết phá sản;
• Quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản của bên phải thi hành;
• Phán quyết, quyết định của Trọng tài thương mại.

Sau khi Tòa án ban hành Bản án, Quyết định có hiệu lực thì Bản án, Quyết định này còn phải được thi hành bởi Cơ quan thi hành án. 

2. Chủ thể trong thi hành án dân sự

Các chủ thể trong thi hành án dân sự gồm:

• Người được thi hành án: cá nhân, cơ quan, tổ chức được hưởng quyền, lợi ích trong bản án, quyết định được thi hành.
• Người phải thi hành án: cá nhân, cơ quan, tổ chức phải thực hiện nghĩa vụ trong bản án, quyết định được thi hành.
• Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ thi hành án của đương sự.

(Khoản 2, 3, 4 Điều 3 Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014, 2022)

3. Thời hiệu yêu cầu thi hành án 

Căn cứ theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014, 2022, trong thời hạn 05 năm, kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, người được thi hành án, người phải thi hành án có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền ra quyết định thi hành án.

Trường hợp thời hạn thực hiện nghĩa vụ được ấn định trong bản án, quyết định thì thời hạn 05 năm được tính từ ngày nghĩa vụ đến hạn.

Đối với bản án, quyết định thi hành theo định kỳ thì thời hạn 05 năm được áp dụng cho từng định kỳ, kể từ ngày nghĩa vụ đến hạn.

Lưu ý các thời gian không tính vào thời hiệu yêu cầu thi hành án:

• Trong trường hợp việc thi hành án bị hoãn, tạm đình chỉ thì thời gian hoãn, tạm đình chỉ không tính vào thời hiệu yêu cầu thi hành án, trừ trường hợp người được thi hành án đồng ý cho người phải thi hành án hoãn thi hành án.
• Trường hợp người yêu cầu thi hành án chứng minh được do trở ngại khách quan hoặc do sự kiện bất khả kháng mà không thể yêu cầu thi hành án đúng thời hạn thì thời gian có trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng không tính vào thời hiệu yêu cầu thi hành án.

4. Thẩm quyền thi hành án

Căn cứ theo quy định tại Điều 35 Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014, 2022:

4.1. Thẩm quyền của Cơ quan thi hành án cấp huyện

Cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện có thẩm quyền thi hành các bản án, quyết định sau đây:

• Bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và tương đương nơi cơ quan thi hành án dân sự có trụ sở;
• Bản án, quyết định phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đối với bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và tương đương nơi cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện có trụ sở;
• Quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm của Tòa án nhân dân cấp cao đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và tương đương nơi cơ quan thi hành án dân sự có trụ sở;
• Bản án, quyết định do cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện nơi khác, cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án cấp quân khu ủy thác.

4.2. Thẩm quyền của Cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh

Cơ quan thi hành án cấp tỉnh có thẩm quyền thi hành các bản án, quyết định sau đây:

• Bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trên cùng địa bàn;
• Bản án, quyết định của Tòa án nhân dân cấp cao;
• Quyết định của Tòa án nhân dân tối cao chuyển giao cho cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh;
• Bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài, quyết định của Trọng tài nước ngoài được Tòa án công nhận và cho thi hành tại Việt Nam;
• Phán quyết, quyết định của Trọng tài thương mại;
• Quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Hội đồng xử lý vụ việc hạn chế cạnh tranh, quyết định giải quyết khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Hội đồng giải quyết khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh[33];
• Bản án, quyết định do cơ quan thi hành án dân sự nơi khác hoặc cơ quan thi hành án cấp quân khu ủy thác;
• Bản án, quyết định thuộc thẩm quyền thi hành của cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện quy định tại khoản 1 Điều này mà thấy cần thiết lấy lên để thi hành;
• Bản án, quyết định quy định tại khoản 1 Điều này mà có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài hoặc cần phải ủy thác tư pháp về thi hành án.

4.3. Thẩm quyền của Cơ quan thi hành án cấp quân khu

Cơ quan thi hành án cấp quân khu có thẩm quyền thi hành các bản án, quyết định sau đây:

• Quyết định về hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự của Tòa án quân sự quân khu và tương đương trên địa bàn;
• Quyết định về hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự của Tòa án quân sự khu vực trên địa bàn;
• Quyết định về hình phạt tiền, tịch thu tài sản, xử lý vật chứng, tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự của Tòa án quân sự trung ương chuyển giao cho cơ quan thi hành án cấp quân khu;
• Quyết định dân sự của Tòa án nhân dân tối cao chuyển giao cho cơ quan thi hành án cấp quân khu;
• Bản án, quyết định do cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh, cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện, cơ quan thi hành án cấp quân khu khác ủy thác.

Xem thêm:

• Thủ tục giám hộ theo quy định pháp luật năm 2023
• Thử việc là gì? Hết thời gian thử việc mà vẫn đi làm thì như thế nào?
• Người lao động tiết lộ bí mật kinh doanh thì bị xử lý thế nào?

5. Thủ tục yêu cầu thi hành Bản án, Quyết định của Tòa án

5.1. Nộp đơn yêu cầu thi hành án

Đương sự tự mình hoặc ủy quyền cho người khác yêu cầu thi hành án.

5.1.1. Các hình thức yêu cầu thi hành án:

• Nộp đơn trực tiếp.
• Gửi đơn qua bưu điện.
• Trình bày bằng lời nói (Trường hợp này cơ quan thi hành án dân sự phải lập biên bản, biên bản này có giá trị như đơn yêu cầu).

Ngày yêu cầu thi hành án được tính từ ngày người yêu cầu nộp đơn hoặc trình bày trực tiếp hoặc ngày có dấu bưu điện nơi gửi.

5.1.2. Nội dung đơn yêu cầu thi hành án

Đơn yêu cầu phải có các nội dung sau đây:

• Tên, địa chỉ của người yêu cầu;
• Tên cơ quan thi hành án dân sự nơi yêu cầu;
• Tên, địa chỉ của người được thi hành án; người phải thi hành án;
• Nội dung yêu cầu thi hành án;
• Thông tin về tài sản, điều kiện thi hành án của người phải thi hành án, nếu có;
• Ngày, tháng, năm làm đơn;
• Chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm đơn; trường hợp là pháp nhân thì phải có chữ ký của người đại diện hợp pháp và đóng dấu của pháp nhân, nếu có.

(Điều 31 Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014, 2022)

5.2. Cơ quan thi hành án tiếp nhận đơn

Khi tiếp nhận yêu cầu thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự phải kiểm tra nội dung yêu cầu và các tài liệu kèm theo, vào sổ nhận yêu cầu thi hành án và thông báo bằng văn bản cho người yêu cầu.

Cơ quan thi hành án dân sự từ chối yêu cầu thi hành án và phải thông báo bằng văn bản cho người yêu cầu trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được yêu cầu thi hành án trong các trường hợp sau đây:

• Người yêu cầu không có quyền yêu cầu thi hành án hoặc nội dung yêu cầu không liên quan đến nội dung của bản án, quyết định; bản án, quyết định không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của các đương sự theo quy định của Luật này;
• Cơ quan thi hành án dân sự được yêu cầu không có thẩm quyền thi hành án;
• Hết thời hiệu yêu cầu thi hành án.

5.3. Cơ quan thi hành án ra Quyết định thi hành án

Căn cứ theo quy định tại Điều 36 Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014, 2022:

Trong vòng 05 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu thi hành án, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án khi có yêu cầu thi hành án.

Ngoài ra, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền chủ động ra quyết định thi hành án và phân công Chấp hành viên tổ chức thi hành đối với phần bản án, quyết định sau:

• Hình phạt tiền, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, án phí, lệ phí Tòa án;
• Trả lại tiền, tài sản cho đương sự;
• Tịch thu sung quỹ nhà nước, tịch thu tiêu hủy vật chứng, tài sản; các khoản thu khác cho Nhà nước;
• Thu hồi quyền sử dụng đất và tài sản khác thuộc diện sung quỹ nhà nước;
• Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
• Quyết định của Tòa án giải quyết phá sản.

Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được bản án, quyết định của Tòa án, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự phải ra quyết định thi hành án.

Đối với quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời thì phải ra ngay quyết định thi hành án.

Đối với quyết định của Tòa án giải quyết phá sản thì phải ra quyết định thi hành án trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được quyết định.

Đối với các trường hợp Thủ trưởng cơ quan thi hành án chủ động ra quyết định thi hành án thì người được thi hành án cũng không mất quyền yêu cầu thi hành án. 

6. Quyết định thi hành án sai thì xử lý như thế nào?

Căn cứ theo quy định tại Điều 37 Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014, 2022:

6.1. Thu hồi quyết định về thi hành án

Người có thẩm quyền ra quyết định về thi hành án ra quyết định thu hồi quyết định về thi hành án trong các trường hợp sau đây:

• Quyết định về thi hành án được ban hành không đúng thẩm quyền;
• Quyết định về thi hành án có sai sót làm thay đổi nội dung vụ việc;
• Căn cứ ra quyết định về thi hành án không còn;
• Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 54 của Luật này.

6.2. Quyết định sửa đổi, bổ sung

Người có thẩm quyền ra quyết định về thi hành án, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại có quyền ra quyết định sửa đổi, bổ sung hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung quyết định về thi hành án trong trường hợp quyết định về thi hành án có sai sót mà không làm thay đổi nội dung vụ việc thi hành án.

6.3. Hủy Quyết định thi hành án

Người có thẩm quyền ra quyết định về thi hành án, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại có quyền ra quyết định hủy hoặc yêu cầu hủy quyết định về thi hành án của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự cấp dưới, Chấp hành viên thuộc quyền quản lý trực tiếp trong các trường hợp sau đây:

• Phát hiện các trường hợp quy định tại các khoản 1 và khoản 2 Điều này mà Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự cấp dưới, Chấp hành viên thuộc quyền quản lý trực tiếp không tự khắc phục sau khi có yêu cầu;
• Quyết định về thi hành án có vi phạm pháp luật theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

Như vậy, tùy vào trường hợp mà cơ quan có thẩm quyền sẽ ra một trong các quyết định: thu hồi, sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ quyết định về thi hành án. Các quyết định này đều phải ghi rõ căn cứ, nội dung và hậu quả pháp lý của việc thu hồi, sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ.

Trên đây, Luatsuvct vừa phân tích các quy định liên quan đến Thủ tục yêu cầu thi hành Bản án, Quyết định của Tòa án. Nếu có bất kỳ thắc mắc gì, hãy liên hệ ngay với Luatsuvct để được giải đáp nhanh chóng nhất nhé!